Nhượng quyền F&B – Tìm kiếm thương hiệu tiềm năng

312
nhuong-quyen-thuong-hieu-fb

Thử tưởng tượng bạn mở ra 1 cửa hàng gà rán mang tên Gà Ta – Nóng Giòn Thơm Ngon, rán bằng gà ta, lăn bột tẩm gia vị thật ngon, giá lại chỉ ngang ngửa KFC. Bạn có chắc là khách sẽ mua ùn ùn và sống sót, nhất là khi bạn là người thuần làm sản phẩm, chưa có kinh nghiệm kinh doanh? Mở một quán gà rán đầu tiên là gà ngon, nhưng sau đó còn hàng trăm công việc có lẫn không tên khác: tuyển dụng, quản lý nhân sự, marketing, kế toán, làm việc với nhà cung cấp…

Nhượng quyền là cách giải quyết vấn đề này. Bạn được học hỏi kinh nghiệm, mô hình kinh doanh, và quan trọng nhất là tận dụng lượng khách hàng sẵn có của thương hiệu. 

Nhượng quyền thương hiệu là gì?

Nhượng quyền thương hiệu (franchising) là việc chủ thương hiệu (franchisor) cho phép bên mua nhượng quyền (franchisee) sử dụng thương hiệu của mình kinh doanh sản phẩm (dịch vụ) tại khu vực cụ thể, trong một khoảng thời gian nhất định. Bên mua nhượng quyền phải tuân  theo những điều kiện chủ thương hiệu đã đề ra, và phải trả một khoản phí.

Ở Việt Nam, bạn có thể thấy thương hiệu nổi như Highland Cafe, Trà sữa The Alley. Hay nhiều bên nhỏ nhưng vẫn hiệu quả là Laha Cafe, Trà Chanh Bụi Phố, TMore…

Phân loại nhượng quyền thương hiệu trong ngành F&B

Về lí thuyết có 4 kiểu

1. Nhượng Quyền Có Tham Gia Quản Lý (Management Franchise)

Ngoài việc được chuyển nhượng thương hiệu, mô hình kinh doanh, bạn còn được thương hiệu hỗ trợ người quản lý và điều hành doanh nghiệp.

VD: Nhượng quyền cà phê Laha. Bạn đầu tư tiền vào và Laha có người đứng ra quản lí. Điều này giúp thương hiệu có thể kiểm soát được chất lượng, còn bạn thì giảm rủi ro.

laha-cafe-nhuong-quyen-tham-gia-quan-li
Laha có mô hình nhượng quyền tham gia quản lí. Ảnh: facebook Laha Cafe.

2. Nhượng Quyền Có Tham Gia Đầu Tư Vốn (Equity Franchise)

Là hình thức mà chủ thương hiệu có thể tham gia đầu tư vốn, dưới dạng liên doanh để trực tiếp tham gia kiểm soát hệ thống.

VD: Gà rán Otoké Chicken tham gia góp vốn, hợp tác cùng đầu tư khi bạn mua nhượng quyền. 

3. Nhượng Quyền Mô Hình Kinh Doanh Không Toàn Diện (Non-Business Format Franchise)

Gồm:

  • Nhượng quyền phân phối sản phẩm, dịch vụ (Product distribution franchise).
  • Nhượng quyền công thức sản xuất sản phẩm và tiếp thị (Marketing franchise).
  • Nhượng quyền thương hiệu (Brand franchise/Trademark license).

Vd: 1998, sau khi Trung Nguyên vận hành tốt 6 quán, ông Đặng Lê Nguyên Vũ quyết định mở rộng hệ thống bằng mô hình “nhượng quyền sản phẩm và thương hiệu” (product and trade-name franchise). Người mua nhượng quyền được sử dụng tên thương hiệu và bán cà phê. Bấy giờ không có tiêu chuẩn về menu, bài trí hay cung cách phục vụ. Người mua chỉ cần trả 1 khoản phí, 1 lần duy nhất và cam kết nhập nguyên liệu từ Trung Nguyên. 

4. Nhượng Quyền Mô Hình Kinh Doanh Toàn Diện (Full Business Format Franchise)

Đây là kiểu nhượng quyền điển hình, và phổ biến nhất. Bạn trả phí, được trao quyền sử dụng nhãn hiệu, và được bên thương hiệu hỗ trợ tư vấn, đào tạo,… Phí thường là 2 loại: phí nhượng quyền ban đầu (up-front fee) và phí duy trì tính theo % doanh thu hàng tháng (loyalty fee). 

VD: Phở 24 và phần lớn các thương hiệu nhượng quyền F&B hiện nay.

Còn nhiều cách để phân loại nhượng quyền khác như mức độ đầu tư, khu vực, quy mô,… Về quy mô, bạn sẽ thấy

Thứ nhất là cuộc chơi của nhà giàu: những thương hiệu đình đám thế giới như KFC, McDonald,.. cùng số tiền nhượng quyền đến chục tỷ, trăm tỷ.

Thứ hai là kiểu nhà nghèo. Bao nhiêu cũng mua được cái tên (thậm chí miễn phí) để đánh bóng tên tuổi. Trong đó cà phê, trà sữa là phổ biến nhất. 

Có thương hiệu mở ra cho người quen sử dụng tên, có dăm ba chỗ dùng rồi thì bắt đầu nhượng quyền với một giá mềm. “Dùng mỡ nó rán nó” là cách để thương hiệu đó bùng lên mạnh mẽ, nhưng cũng dễ khiến thương hiệu lớn nhanh hơn năng lực quản lý, chất lượng không đồng bộ, chủ thương hiệu “mang con bỏ chợ” hoặc vài chi nhánh điều tiếng làm ảnh hưởng đến cả hệ thống. 

Để hiểu hơn, bạn xem thêm bài viết của chị Linh (Founder & CEO chuỗi trà sữa sống tốt hơn 16 năm, Easy Life): Nhượng quyền thương hiệu – Cái nhìn của người trong cuộc.

Đọc đến đây, bạn muốn tự mở quán hay nhượng quyền? 

Có nên nhượng quyền?

Thật ra không có câu trả lời đúng mà mình sẽ chỉ phân tích ưu, nhược của nhượng quyền. Sau cùng, lựa chọn là ở bạn.

Ưu điểm

  • Tận dụng quy trình chuẩn mực sẵn có của thương hiệu: Thương hiệu đa phần sẽ hỗ trợ tất tật từ công thức sản phẩm, tìm mặt bằng, quy trình vận hành đến nhân sự, marketing… Một số bên thẩm định rồi đào tạo ban đầu, số ít đảm bảo hơn còn cùng đầu tư và tham gia vận hành lâu dài. 
  • Tận dụng nguồn khách hàng sẵn có của thương hiệu: hiểu đơn giản là fan quen uống Starbucks ở Mỹ, và thẻ tích điểm có giá trị toàn cầu, thì mở Starbuck khách sẽ ghé. Hay một thương hiệu nội địa như Laha Coffee, với cafe rang vừa không đắng như truyền thống, nhưng uống là quen, thì họ sẽ có xu hướng lựa chọn các quán của Laha. 
the-thanh-vien-starbucks
Fan quen uống Starbucks ở Mỹ, và thẻ tích điểm có giá trị toàn cầu, thì mở Starbuck khách sẽ ghé.

Nhược điểm

  • Vốn đầu tư lớn: từ vài trăm triệu cho một thương hiệu nội địa nhỏ, vài tỷ cho một thương hiệu lớn và nhiều triệu đô nếu nhượng quyền độc quyền. Phí nhượng quyền là một phần, bên cạnh đó sẽ vẫn phải chịu các chi phí thông thường khi kinh doanh F&B như thiết kế xây dựng, thuê mặt bằng, tuyển dụng nhân sự, quản trị cung ứng… 
  • Ràng buộc: Bạn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của thương hiệu, hạn chế của việc này ví dụ như bạn nhượng quyền một thương hiệu toàn cầu, nhưng mức giá khó thích ứng với số đông, hoặc sản phẩm khó lòng địa phương hóa được. Đôi khi, thương hiệu mẹ kinh doanh nguyên liệu là phần lớn, nên việc thay đổi công thức sẽ ảnh hưởng đến lợi ích công ty mẹ. 
  • Ảnh hưởng chung: Bạn có thể chịu chung ảnh hưởng khi một chi nhánh của thương hiệu có “phốt”.

Bạn nên nhượng quyền thương hiệu như thế nào?

Khi xác định nhượng quyền, có 3 vấn đề bạn lưu ý: số vốn sẵn sàng đầu tư, khả năng chịu rủi ro và tiềm năng sinh lời của thương hiệu. 

Nếu vốn lớn, bạn có thể chọn thương hiệu lớn. Bạn có thể có nền tảng hỗ trợ tốt.

Nhưng nếu vốn ít hơn thì sao?

Bạn chọn thương hiệu khác, ít nổi hơn cũng được, nhưng có tiềm năng phát triển trong tương lai. Lúc này bạn chấp nhận họ chưa đủ chuyên nghiệp.

Vậy, tìm hiểu thương hiệu tiềm năng như thế nào?

Liệt kê danh sách thương hiệu

Bước đầu là tìm kiếm và liệt kê thương hiệu. Điều này có vẻ khó vì mình thấy thông tin nhượng quyền tại Việt Nam rất ít lại còn ít được cập nhật chính xác. Và FnB Community đã tổng hợp thông tin nhượng quyền của các thương hiệu để bạn có thể tra cứu thuận tiện hơn.

Chuyên trang tra cứu thông tin nhượng quyền F&B

Giai đoạn 1, bọn mình sẽ tổng hợp các thông tin nhượng quyền thương hiệu. Tiêu chí là đầy đủ, sắp xếp dễ dàng dễ tra cứu và cập nhật mới nhất. 

Giai đoạn 2, bọn mình sẽ lấy ý kiến từ cộng đồng, từ chính những đối tác đã nhượng quyền để mọi người cùng có cái nhìn đa chiều hơn. 

Giai đoạn 3, bọn mình sẽ làm việc trực tiếp với các thương hiệu, để mọi người khi nhượng quyền với FnB Community sẽ được ưu đãi tốt hơn.

tra-cuu-nhuong-quyen
Bạn có thể thấy Selling Point của thương hiệu. Trả lời câu hỏi, tại sao bạn nên mua nhượng quyền thương hiệu này?
thong-tin-nhuong-quyen
Thông tin về chi phí, mô hình rõ ràng.

Vậy để tìm kiếm, bạn có thể:

  • Tìm trên trang tra cứu nhượng quyền FnB community.
  • Đến triển lãm thương mại, hội chợ nhượng quyền (như VIETRF). Bạn sẽ được nói chuyện với hàng trăm nhà nhượng quyền chỉ trong vài ngày. Ở đây còn có các buổi hội thảo, về nhiều khía cạnh khác của nhượng quyền như xu hướng ngành, hợp đồng, tài chính,…
  • Tìm tài liệu trên mạng (fanpage, website, báo,…)
  • Trực tiếp nghe sales tư vấn nhượng quyền. Lúc này bạn sẽ biết cụ thể hơn như phân tích điểm hòa vốn,…
  • Đến các chi nhánh đang nhượng quyền của thương hiệu. Bạn đến trải nghiệm sản phẩm, xem cách thức nhân viên phục vụ, tần suất khách hàng và trò chuyện với người đã nhượng quyền. Mọi tài liệu truyền thông màu mè hay lời hứa hẹn của sales sẽ vô nghĩa nếu quán vắng khách.

Thu hẹp lựa chọn

Từ việc đánh giá bản thân cùng những thông tin nhiều chiều thu thập được, bạn chắc chắn sẽ có quyết định của riêng mình. Quan trọng nhất, bạn cần hiểu mình và lưu ý thêm các chi tiết bên dưới. 

Lưu ý khi tham gia nhượng quyền

Đọc kĩ hợp đồng, điều này rất quan trọng. Doanh nghiệp Việt Nam (dù có vốn đầu tư nước ngoài) phải kí với nhau bằng tiếng Việt hoặc song ngữ (khi có tranh chấp sẽ dùng hợp đồng tiếng Việt xử lí). Doanh nghiệp nước ngoài có thể kí bằng ngoại ngữ, khi xảy ra tranh chấp thì có 3 trường hợp xử lí: (1) tòa án nước đó, (2) tòa án Việt Nam (hợp đồng được dịch sang tiếng Việt), (3) trọng tài trung gian nước khác.

VD: Bạn nhớ vụ lùm xùm Trứng gà Ba Huân và quỹ đầu tư VinaCapital. 6/8/2018, bà Phạm Thị Huân – giám đốc Ba Huân, gửi văn bản lên thủ tướng vì bà cho rằng VinaCapital muốn chiếm quyền quản lí công ty. Lí do vì: dù thỏa thuận hợp tác quy định dùng song ngữ, nhưng hai bên mới chỉ kí thỏa thuận bằng tiếng Anh. Sau khi đối chiếu thỏa thuận bằng tiếng Việt thì Ba Huân nhận ra có… nội dung không đúng.

Bạn có thể tìm hiểu thương hiệu đối thủ xem họ định vị như nào. Vì biết đâu vài năm sau họ trở thành đối thủ bạn thật.

Thương hiệu lớn sẽ có nhiều tiêu chí khắt khe hơn khi chọn đối tác nhượng quyền, và trong quá trình làm việc. Tránh rủi ro người mới, các thương hiệu này có xu hướng hỗ trợ đối tác hiện tại hơn là cố mở rộng. VD: KFC tại Việt Nam.

Lời kết

Hi vọng bạn đã hiểu hơn về kinh doanh nhượng quyền F&B. Nhưng để giúp bạn tìm kiếm dễ dàng hơn, chúng mình cần ra mắt trang tra cứu nhượng quyền. Hiện trang mới có số ít thương hiệu, nhưng mình tin với sự góp sức của cộng đồng, trang sẽ sớm hoàn thiện:

  • Nếu bạn đã (đang) nhượng quyền một thương hiệu, và sẵn lòng đóng góp ý kiến. Liên hệ với tụi mình ngay nhé vì bạn là người rất quan trọng trong giai đoạn 2.
  • Nếu bạn là chủ thương hiệu muốn mở rộng thương hiệu, muốn minh bạch thông tin và sẵn lòng lắng nghe điều đối tác nói về mình. Hãy liên hệ với tụi mình, FnB community có thể hợp tác với bạn như làm affiliate.
Thủy Tiên
Content Creator at Congdongfnb.vn. Mình mong muốn tìm hiểu và kết nối với những người trong ngành FnB, khám phá những câu chuyện kinh doanh, giải pháp hiệu quả cho SMEs. Liên hệ với mình fb.com/tientien46 nhé!